STAJYERLİK/ÇIRAKLIK İŞE GİRİŞİ İLK SİGORTALILIKTA BAŞLANGIÇ SAYILIR (*) / Vedat İLKİ - Sosyal Güvenlik Uzamanı

Bu başlığı görenlerin gözleri yuvalarından fırlayacaktır.Sevinç çığlıkları atacaklar,erken emekli olacağız diye halay çekecekler,yaşa takılmayacağız diye sevineceklerdir....

 Başlığı bilerek hatalı yazdık.Bu konuda umut pompası yapan asparagas habercilere karşı......

 Çünkü kasıtlı olarak bu  başlığı atarak,yanlış inanışa doğrusunu anlatalım diyerek.........

 Davet aldığımız TV ve Radyo programlarında bana ,diğer sosyal güvenlik uzmanlarına en çok sorulan soruların başında,stajyerlik döneminde SSK sigortalı sicil numarası verildi.SGK E-Devlette, sigortalı hizmet bildiriminde stajyerlik girişi görülüyor, staj tarihine göre emeklilik yaşım başlangıç olmaz mı diyorlar.

 Bu konuya aslında yabancı değiliz.

 Meslek Liselerine,MYO yada Üniversitelerce teknik yada diğer alanlarda zorunlu staj dönemlerinde ,Sosyal Güvenlikle yasal gereklilik nedeni ile tanışmış oldunuz.Adınıza yapılan SGK girişlerinden dolayı bir Sigorta numarası verildi.SGK giriş tarihiniz görülse de, sigortalılık günleriniz ve primleriniz görülmez.

Staj sigortası ile ilgili yüzlerce yazı olmasına rağmen,ısrarla SGK sigortalı hizmet bildiriminde ,staj giriş tarihini görmelerinden dolayı emeklilik başlangıç yaşlarını etkileyeceğini de sigortalılar düşünüyorlar.

Staj yapan yada çıraklık eğitim merkezlerinden o dönemlere ait , Kısa Vadeli Sigorta Kollarından prim yatırılıyor,Stajyer/Çırak  Hizmet belgelerinde bakmaları halinde  prim gün ve matrahlarını göremezler.

Uzun Vadeli Sigorta Kollarından prim ödeyenlerin sigortalı hizmet belgesinde prim günü ve matrahı görülecektir.

Bu asparagas haberleri ortaya atanlar ,sonradan kendi yalanlarına da inanır hale geliyorlar.

STAJDA/ÇIRAKLIKTA ALINAN SGK NUMARASI

Stajyer öğrenci bu numarayı ,tüm  çalışma süresince kullanarak çalışma hayatına devam ediyor.

İŞ KAZASI TEMİNATI

Mesleki Eğitim Kanunu’nda belirtilen aday çırak, çırak ve işletmelerde mesleki eğitim gören öğrenciler hakkında iş kazası ve meslek hastalığı ile hastalık sigortası yaptırılıyor. Meslek liselerinde okumakta iken veya yüksek öğrenimleri sırasında staja tabi tutulan öğrenciler hakkında ise iş kazası ve meslek hastalığı sigortası uygulanıyor. Staj sırasında yapılan bu sigorta, adından da anlaşılacağı gibi staj yapan öğrenciye iş kazası ve meslek hastalığına karşı koruma sağlıyor.

STAJ/ÇIRAKLIK SİGORTASI EMEKLİLİKTE DİKKATE ALINMAZ

Staj döneminde iş kazası ve meslek hastalığı için prim ödenir. Sigorta literatüründe buna  “kısa vadeli sigorta” denir. Staj yapan öğrencinin; staj süresinde iş kazasına uğraması  veya yaptığı işten dolayı hastalanırsa tedavi giderlerinin karşılanmasını, ayrıca raporlu olduğu dönemlerde iş göremezlik geliri almasını sağlıyor. Emeklilik içinse malullük, yaşlılık, ölüm sigortası olarak adlandırılan “uzun vadeli sigorta” primi ödenmesi gerekir. Staj döneminde sigorta yaptıran bir kişinin emeklilikte dikkate alınabilecek sigorta başlangıç tarihi, fiilen bir işte sigortalı çalışmaya başladığı tarih olarak kabul edilir. Staj sigortası ne sigortalılık başlangıcında ne de emeklilikte dikkate alınır. Staj döneminde stajyer/çırak normal işçi gibi prim yatırabilir. Bu şekilde yatırılan sigorta primleri ise emeklilik tarihlerini öne çeker.

TESK BAŞKANI BU KONUDA ADIM ATMIŞTIR

TESK Başkanı Sn. Bendevi Palandöken (SGK Yönetim Kurulu Üyesi) bu konuda kamuoyu oluşturmak için düğmeye bastı;

Konu ile ilgili olarak yaptığı yazılı açıklamasında;

Çıraklık ya da mesleki staj yapılan sürelerin emeklilik hesabında dikkate alınabilmesi için çırakların geriye dönük borçlanmasına imkan tanınması gerektiğini ifade etmiştir.

BORÇLANMA İMKANI TANINMALIDIR

"Askerlik süresinin borçlanmasında imkan tanındığı gibi çırak ve stajyer öğrenci olarak çalışmış olanların da borçlanmasına imkan tanınmalıdır. Şu an sigorta girişleri yapılmış, Milli Eğitim Bakanlığı tarafından primleri yatırılmış olan çırak ve stajyer öğrencilerin çalıştıkları süreler emeklilik hesabında dikkate alınmıyor. Bu durum sosyal devlet ilkesine de aykırıdır. Çırakların ve stajyer öğrencilerin kısa vadeli sigorta kolları priminin ödendiği dönemlerin emeklilik hesabında dikkate alınması için çalışmalarımıza başladık." demiştir.(NİSAN 2016/BASIN)

TBMM stajyerlerin borçlanması gündeme gelmedi.

Gündeme gelirse 5510/41'inci Maddesine yada geçici maddeyle bu borçlanma ilave edilir,esasları da belirlenir.

Staj döneminde ,çıraklıkta çalışanlar sizlere son defa söylüyoruz,TV ve Radyo program yapan uzmanlara staj dönemlerinizi başlangıç olarak söylemeyin,Uzun Vadeli ödenen dönemler dikkate almaları gerekecektir.

Her borçlanma erken emekliliğe yol açacağı için SGK tarafından hedeflere ulaşmayı engelleyecek,aktüel hesapları karıştıracak gözle bakılıyor.

Konun SGK Yönünden Mali Dengeyi Sarsar Endişesi Var

Staj girişi emeklilikte dikkate alınırsa yaklaşık 4 yada 5 milyon kişinin emeklilik tarihinin değişmesi söz konusu olur. SGK  mali dengesinin sarsılır  endişesi var. Bundan dolayı staj/çırak  mağdurlarına borçlanma verilme hakkı çok kolay olmaz.

Örnek:

1974 doğumlu stajyer Ayşe hanım Ticaret Meslek Lisesinde okurken 15/09/1989 yılında ilk defa sigortalı olmuş,aynı işyerinde 15/06/1991yılında sigortalı olarak tüm sigorta kollarından prim ödenmeye başlamıştır.Ne zaman emekli olur?

Ayşe Hanım için 15/09/1989 tarihinde stajyer girişi olduğundan emeklilik yaşı hesaplamasında dikkate alınmayacaktır.

15/06/1991 yılında tüm sigorta kollarından prim ödendiği için 23/05/2002 tarihine göre;

24/05/1991-23/05/1992 arasında ilk defa sigortalı olanlar 20 yıl 48 yaş 5525 günle emekli olur.

Şayet borçlanma gelmesi halinde borçlanılan süre kadar geriye gider,sigortalı erken emekli olur.

Şimdiki fiili durumda ,borçlanma olmadığı için staj dönemi de başlangıç sayılmayarak tüm sigorta kollarından ödenen günler başlangıca sayılacaktır.

STAJ SİGORTASI KADINLARDA ÖZELLİK ARZ EDİYOR

Staj sigortası kadın çalışanların 3 çocuk için 6 yıla kadar doğum borçlanması sırasında avantaj sağlıyor. Öğrenciliği sırasında staj sigortası yaptırmış olanlar aktif bir şekilde çalışmaya başlamadan önceki doğumlar için borçlanma hakkından yararlanabiliyor.

(*) Doğrusu: STAJYERLİK/ÇIRAKLIK İŞE GİRİŞİ İLK SİGORTALILIKTA BAŞLANGIÇ SAYILMAZ

 
vedat.uzman@gmail.com